محمد على آزاد كشميرى

180

نجوم السماء في تراجم العلماء ( فارسي )

لاهيجانى كه از تلامذهء آخوند مجلسى است در ذيل فهرس ابواب كتاب نظم اللئالى كه مشتمل بر فتاوى آخوند مجلسى است گفته كه وفات او در بيست و هفتم ماه رمضان سنهء هزار و صد و ده هجرى است چنانچه تاريخى كه براى فوت آن مرحوم به طريق تعميه گفته‌اند مشعر بر اين است : ماه رمضان چو بيست و هفتش كم شد * تاريخ وفات عالم عالم شد و در كلام مولانا ازهرى كه مشتمل بر تاريخ وفات او است يافته شد كه آن مرحوم در آخر ماه رمضان سنهء مذكوره از دنيا رفت و آن اين ابيات است كه در آن اشعار به ذكر تصانيف او هم شده : مرقد او بحار انوارى است * كه ز عين الحياة داده نشان روضه‌اش مىدهد حيات قلوب * ز جلاء العيون ببين تو عيان اعتقادات او است زاد معاد * تو به حق اليقين يقين مىدان آيت رحمت الهى بود * رفت و مردم شدند سرگردان گوئيا هاتفى ز عالم غيب * داده بودش بشارت از يزدان كه در اين ماه مىروى به بهشت * زود بنما وداع پير و جوان ز آن سبب گشت ختم تفسيرش * آيهء كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ « 1 » چون شب قدر آن عظيم القدر * شد نهان عشر آخر رمضان ازهرى گفت سال تاريخش * « باقر علم شد روان به جنان » و صاحب تذكره گفته كه از بعض اشعار ازهرى مستفاد مىشود كه آخوند مرحوم تفسيرى تا شرح آيهء كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ « 2 » به تأليف آورده كه وفاتش دررسيد لكن الى الآن تفسير منسوب به او يافته نشد و هم در فهرس تصانيف او مذكور نيست ، و نيز در كلام احدى از علما نسبت تصنيف تفسير به‌سوى او به نظر نرسيده ، شايد كه در آن سال تفسير سورهء رحمان را در ماه رمضان بر سبيل موعظه بيان فرموده و تا آيهء مذكوره نوبت بيان آن رسيده . و العلم عند اللّه . آخوند مرحوم از جمعى كثير از علماى اعلام اجازهء روايت احاديث مىداشت از آن جمله از والد خود و از پسر عمهء والد خود شيخ عبد اللّه بن جابر عاملى و فاضل جليل سيد شرف الدّين على بن حجة اللّه حسينى شولستانى ، مجاور نجف اشرف ، تلميذ ميرزا محمد استرآبادى و غيرهم روايت دارد . كما يستفاد من شرح الاربعين له طاب ثراه . و از رسالهء ملا حيدر على و لؤلؤة البحرين ظاهر مىشود كه از اساتذهء او ملا حسنعلى بن ملا عبد اللّه شوشترى و سيد الحكماء امير رفيع الدّين نائينى و سيد محمد مؤمن استرآبادى و ملا محسن كاشانى و شيخ على بن شيخ محمد بن شيخ حسن بن شهيد ثانى ، و سيد شهيد مسجد الحرام امير محمد بن دوست محمد استرآبادى تلميذ سيد نور الدّين عاملى و غير

--> ( 1 ) . سورهء الرحمن آيه 26 . ( 2 ) . سورهء الرحمن آيه 26 .